Η διάσωση των ισπανικών τραπεζών υπόδειγμα για την Ευρώπη

Δεν υπάρχει καμία περίπτωση οι Ευρωπαίοι ηγέτες να σώσουν το ευρώ αν δεν βρουν τρόπο να σώσουν τις ευρωπαϊκές τράπεζες. Και η Ισπανία είναι ο κατάλληλος τόπος για να αρχίσουν.

Σήμερα η Ισπανία αποτυπώνει με τον καλύτερο τρόπο την άκρως προβληματική και αυτοενισχυόμενη δυναμική των συνδέσεων ανάμεσα στην τραπεζική κρίση, την κρίση δημοσίου χρέους και την οικονομική κρίση της Ευρωζώνης. Οι ισπανικές τράπεζες έχουν εν πολλοίς παραλύσει εξαιτίας της επενδυτικής ανησυχίας για τις μεγάλες ζημιές που υπέστησαν ως συνέπεια του αλόγιστου δανεισμού που παρείχαν στον κλάδο της ανάπτυξης ακινήτων. Για να καλυφθούν οι ζημιές αυτές απαιτούνται 120 δις ευρώ νέων κεφαλαίων. Στριμωγμένες στη γωνία οι τράπεζες δεν δίνουν δάνεια κι αυτό βαθαίνει την ύφεση στην ισπανική οικονομία, αυξάνοντας με τη σειρά του τις δυνητικές ζημιές των τραπεζών και τροφοδοτώντας φόβους ότι το κόστος διάσωσης του τραπεζικού συστήματος θα βγάλει τα ήδη  πιεσμένα δημόσια οικονομικά της Μαδρίτης εκτός ελέγχου. Κι όσο παρατείνεται αυτή η κατάσταση, τόσο χειροτερεύουν τα πράγματα: η νευρικότητα των επενδυτών έχει οδηγήσει κιόλας τα 10ετή επιτόκια δανεισμού της Ισπανίας λίγο πάνω του 6.5%.

Η ισπανική κυβέρνηση δεν είναι σε θέση να διαχειριστεί με δικές της δυνάμεις το πρόβλημά της. Είναι αλήθεια ότι η Μαδρίτη επέβαλε αναδιάρθρωση στο τραπεζικό της σύστημα και συγχωνεύσεις στις τράπεζες της, όμως οι συγχωνεύσεις δεν περιόρισαν τις ανάγκες του για νέα κεφάλαια. Την περασμένη βδομάδα μάθαμε ότι η Bankia, τρίτη σε μέγεθος τράπεζα της Ισπανίας, θα χρειαστεί νέα κεφάλαια ύψους 19 δις ευρώ. Μόνο που στο ισπανικό ταμείο διάσωσης των τραπεζών έχουν μείνει μόνο 5 δις ευρώ. Το bank run της Ισπανίας έχει κιόλας αρχίσει. Σύμφωνα με τα στοιχεία της ισπανικής κεντρικής τράπεζας, στους τέσσερις πρώτους μήνες του 2012, 100 δις ιδιωτικών κεφαλαίων έφυγαν από την Ισπανία για άλλες χώρες της Ευρωζώνης – ποσό που αντιπροσωπεύει το 10% του ισπανικού ΑΕΠ. Σύμφωνα με τους δείκτες της ΕΚΤ, τον Απρίλιο οι καταθέσεις στις ισπανικές τράπεζες μειώθηκαν κατά 31,5 δις ευρώ.

Είναι απολύτως απαραίτητο πια να παρέμβει η Ευρώπη και να αποτρέψει την πτώση της Ισπανίας – της χώρας που αν ‘σκάσει’, θα σαρώσει και το υπόλοιπο ευρωπαϊκό τραπεζικό σύστημα. Σύμφωνα με την Τράπεζα Διεθνών Διακανονισμών, οι ευρωπαϊκές τράπεζες έχουν απαιτήσεις από τις ισπανικές τράπεζες, το ισπανικό δημόσιο και τις ισπανικές εταιρείες περί τα 672 δις ευρώ. Οι απαιτήσεις της Γερμανίας και μόνο φτάνουν στα 186 δις ευρώ, δηλαδή ανέρχονται στο ήμισυ των συνολικών κεφαλαίων του γερμανικού τραπεζικού συστήματος.

Πώς μπορεί η Ευρώπη να παρέμβει στην Ισπανία; Δημιουργώντας ένα νέο πρότυπο για την ανακεφαλαιοποίηση των τραπεζών στην Ευρωζώνη. Το σημαντικό στοιχείο, όπως ήδη πρότεινε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, είναι να επιτραπεί στους μηχανισμούς διάσωσης της Ευρωζώνης να δώσουν κεφάλαια απευθείας στις τράπεζες αντί να τα περνούν μέσα από το δημόσιο. Οι όροι θα είναι η καθιέρωση ευρωπαϊκού ελέγχου για το πώς θα χρησιμοποιηθούν αυτά τα κεφάλαια, το μοίρασμα του βάρους με τους πιστωτές των τραπεζών, η εκδίωξη των ανεύθυνων διοικήσεων που οδήγησαν τις τράπεζες στην καταστροφή και βήματα για μια ενοποιημένη τραπεζική αρχή που θα έχει τη δυνατότητα να αναλαμβάνει τις χρεοκοπημένες τράπεζες της Ευρωζώνης. Με δύο λόγια ένας τύπος εκκαθάρισης και εποπτείας που οι περισσότερες ευρωπαϊκές τράπεζες απέφυγαν για δεκαετίες.

Ας υποθέσουμε ότι οι ισπανικές τράπεζες χρειάζονται νέα κεφάλαια ύψους 120 δις ευρώ  προκειμένου να καλύψουν τις ζημιές τους και να αποκατασταθεί η εμπιστοσύνη. Οι πρώτοι από τους οποίους θα αναζητήσουμε αυτά τα κεφάλαια είναι οι μη ασφαλισμένοι πιστωτές των τραπεζών. Αυτές οι κατηγορίες επενδυτών που έγραφαν υψηλότερες αποδόσεις μέχρι τώρα συχνά αποζημιώνονται στο ακέραιο στη διάσωση μιας τράπεζας. Αυτό δεν πρέπει να ξαναγίνει. Οι απαιτήσεις των μη ασφαλισμένων πιστωτών πρέπει να μετατραπούν σε μετοχές.

Με μια τέτοια συμμετοχή του ιδιωτικού τομέα αμέσως – αμέσως βρίσκουμε 30 δις ευρώ. Μένουν άλλα 90. Τα πρώτα 25 δις θα πρέπει να τα δώσει η ίδια η ισπανική κυβέρνηση με τη μορφή ιδίων κεφαλαίων προκειμένου να προστατέψει άλλες κατηγορίες συμβαλλόντων από τις ζημιές. Τα υπόλοιπα 65 δις ευρώ μπορούν να προέλθουν από τους μηχανισμούς διάσωσης της Ευρωζώνης. Οι μηχανισμοί κερδίζουν έτσι μια παρουσία στα διοικητικά συμβούλια των τραπεζών που παίρνουν τα κεφάλαια και έχουν δικαιώματα ψήφου που τους διασφαλίζουν ότι οι υπεύθυνες για την καταστροφή διοικήσεις αντικαθίστανται και πως οι αποζημιώσεις των στελεχών και των μετοχών αναστέλλονται μέχρι να πληρωθεί πίσω το χρήμα που έδωσε η Ευρώπη.

Ένα τέτοιο σχέδιο ανακεφαλαιοποίησης των τραπεζών μπορεί να αποτελέσει όντως μια ριζοσπαστική κίνηση για την Ευρωζώνη. Αν αποδεχτούν την κοινή ευθύνη για τις ενέσεις κρατικών κεφαλαίων στην τράπεζα μιας χώρας, τα κράτη μέλη του ευρώ κάνουν άλλο ένα βήμα προς την χρηματοπιστωτική συνομοσπονδία και στηρίζουν από κοινού το ευρωομόλογο. Όσο πιο γρήγορα καταλάβουν ότι αυτός είναι ο μόνος βιώσιμος δρόμος, τόσο περισσότερες είναι οι πιθανότητες να επιβιώσει η Ευρωζώνη.

Πηγή: banknews.gr