Η Ελλάδα, η Ισπανία και οι κλυδωνιζόμενες τράπεζες τους

Ο πιο αδύναμος κρίκος της Ευρωζώνης έχει αποδειχτεί μέχρι στιγμής ο δεσμός ανάμεσα στις κλυδωνιζόμενες ευρωπαϊκές τράπεζες και τα κράτη της ευρωπαϊκής περιφέρειας. Κι αυτός ο δεσμός γίνεται όλο και πιο σφιχτός. Η Ευρωζώνη θα ήταν σήμερα σε πολύ καλύτερη κατάσταση αν οι τράπεζες της ευρωπαϊκής περιφέρειας δεν είχαν ολόκληρα βουνά κρατικού χρέους.

Πώς θα μπορούσε όμως να γίνει διαφορετικά; Αυτός ήταν ο σχεδιασμός του συστήματος του ενιαίου νομίσματος από την αρχή: το ευρώ σχεδιάστηκε στη βάση μιας ενιαίας κεντρικής τράπεζας, της ΕΚΤ, η οποία θα δάνειζε τις τράπεζες με χαμηλό επιτόκιο – αλλά επ’ ουδενί τα κράτη – οι οποίες στη συνέχεια αναλάμβαναν να δανείσουν τα κράτη. Σε ένα πρώτο στάδιο όλα κύλαγαν ρολόι, με τις τράπεζες κυρίως του Βορρά να δανείζουν κράτη και ιδιώτες στο Νότο… Μέχρι που ήρθε η κρίση. Αλλά η Ευρώπη ούτε τότε έσπασε τη σύνδεση μεταξύ των κρατών και των τραπεζών της. Αντ’ αυτού, οι λύσεις που υιοθέτησε ευνόησαν την προστασία των τραπεζών του Βορρά από τις μεγάλες ζημιές και τη μεταφορά του βάρους και του συναφών ρίσκων στις εγχώριες τράπεζες των κρατών του ευρωπαϊκού Νότου.

Η εβδομάδα αυτή άρχισε με δύο ακόμη πράξεις στο ίδιο πάντα δράμα. Η Ισπανία επιβεβαίωσε ότι θα δώσει στηνBankia, τέταρτη σε μέγεθος τράπεζα της, κρατικά ομολόγα ύψους 19 δις ευρώ προκειμένου να καλύψει τις ζημιές από διαγραφές προβληματικών στεγαστικών δανείων και πωλήσεις απαξιωμένων συμμετοχών. Η Ελλάδα έδωσε στις τέσσερις μεγαλύτερες τράπεζες της – ΕΤΕ, Alpha, Eurobank,Πειραιώς – 18 δις ευρώ, υπό τη μορφή ομολόγων του Ευρωπαϊκού Μηχανισμού Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας, για να  στηρίξει τα κεφάλαια τους μετά τις μεγάλες διαγραφές στις οποίες υποχρεώθηκαν εξαιτίας της αναδιάρθρωσης του ελληνικού χρέους.

Έχει ειπωθεί πολλές φορές ότι η Ισπανία δεν είναι Ελλάδα. Η μόνη διαφορά όμως ανάμεσα στις δύο χώρες είναι πως η μεν Ισπανία μπορεί και δίνει ακόμη στις κλυδωνιζόμενες τράπεζες της τα δικά της κρατικά ομόλογα σε μια προσπάθεια να στηρίξει την εμπιστοσύνη, ενώ η Ελλάδα τους δίνει ομόλογα του EFSF. Κατά τα άλλα, και στις δύο περιπτώσεις τα αρκετά δις ευρώ που παίρνουν οι τράπεζες από τις αρχές της Ελλάδας και της Ισπανίας εγγράφονται στο χρέος των αντίστοιχων κρατών με τους τόκους να καλούνται να τους πληρώσουν οι φορολογούμενοι. Επίσης με όλες αυτές τις κινήσεις Ισπανία και Ελλάδα ακολουθούν κατά τον ίδιο απαρέγκλιτο τρόπο το προηγούμενο που δημιούργησε η Ιρλανδία όταν διέσωσε την Anglo Irish Bank από την αφερεγγυότητα προσυπογράφοντας μια ανοιχτή επιταγή προς τους μη ασφαλισμένους ομολογιούχους της.

Παρ’ όλα αυτά, αυτό δεν σημαίνει πως η ισπανική προσέγγιση στο πρόβλημα δεν έχει  θετικές διαστάσεις. Η Ελλάδα και η Ιρλανδία βρίσκονται ήδη εκτός αγορών αλλά η Ισπανία μπορεί να δανείζεται ακόμη – μακροπρόθεσμα όμως μόνο με απαγορευτικά επιτόκια που έχουν φτάσει το 6.5%. Η κάλυψη των κεφαλαιακών αναγκών της Bankia από την κυβέρνηση Ραχόι μέσω κρατικών ομολόγων εξασφαλίζει στην κυβέρνηση την πώληση κάποιων ομολόγων χωρίς να χρειαστεί να βγει στις αγορές, ενώ η τράπεζα που τα παίρνει μπορεί να τα καταθέσει κατ’ ευθείαν στην ΕΚΤ ως ενέχυρα και να πάρει τα μετρητά που της χρειάζονται. Έτσι βολεύονται και οι δύο…

Με όλους αυτούς τους χειρισμούς οι κυβερνήσεις της ευρωπαϊκής περιφέρειας αποκαθιστούν εν μέρει τη δυνατότητά τους να τυπώνουν χρήμα. Αλλά υπάρχουν δύο προβλήματα. Το ένα είναι πως όλο αυτό το ‘νεοτυπωμένο’ χρήμα απλά εξαφανίζεται προς τον ευρωπαϊκό Βορρά. Η φυγή κεφαλαίων από την ευρωπαϊκή περιφέρεια προς τον ασφαλή  Βορρά είναι μεγάλη, όπως φαίνεται και από το ότι το γερμανικό 2ετές ομόλογο βρέθηκε σε νέο ιστορικό χαμηλό κάτω του 0.03%.

Το δεύτερο και πιο σημαντικό είναι ότι η Ισπανία ρισκάρει μια καταστροφή με την ελπίδα να αποφύγει την κρίση. Οι κινήσεις της Μαδρίτης φαίνεται ότι αποτρέπουν την κατάρρευση των τραπεζών της τώρα. Αλλά αν επιδεινωθεί η εμπιστοσύνη στο μέλλον – όπως είναι πολύ πιθανό – η επόμενη έξαρση της κρίσης θα οδηγήσει την ισπανική κυβέρνηση στην αφερεγγυότητα – και εκτός αγορών, εκεί που βρίσκονται ήδη η Ελλάδα και η Ιρλανδία.

Πηγή: banknews.gr