Σώθηκαν οι ισπανικές τράπεζες,θα χρειαστεί να σωθεί και η Ισπανία;

Μετά από αρκετές αρνήσεις η Ισπανία συμφώνησε τελικά σε μια ευρωπαϊκή διάσωση ύψους 100 δις ευρώ για τις τράπεζες της. Η εξέλιξη όμως μας φέρνει σε ένα μεγαλύτερο ερώτημα. υπάρχει περίπτωση να χρειαστεί η Μαδρίτη και δεύτερη διάσωση, αυτή τη φορά για το ίδιο το δημόσιο;

Το Σάββατο ο Ισπανός πρωθυπουργός Μαριάνο Ραχόι εξέφρασε την ελπίδα ότι η διάσωση θα βοηθήσει την κλυδωνιζόμενη ισπανική οικονομία λέγοντας: «Όλοι κέρδισαν χτες, η αξιοπιστία του ευρωπαϊκού σχεδίου, το μέλλον του ευρώ και το τραπεζικό μας σύστημα». Έσπευσε, ωστόσο, να προειδοποιήσει ότι η χώρα του έχει τα δύσκολα μπροστά της. «Αυτή η χρονιά θα είναι κακή», είπε. «Η ανάπτυξη θα είναι αρνητική στο –1.7% και η ανεργία θα αυξηθεί». Όλα αυτά οδηγούν πολλούς να συμπεράνουν ότι η Ισπανία θα έχει φέτος ακόμα μεγαλύτερο έλλειμμα από το προβλεπόμενο και κατά συνέπεια θα χρειαστεί ακόμα υψηλότερο δανεισμό από τις κεφαλαιαγορές. Και δεν είναι καθόλου βέβαιο ότι υπάρχουν άλλοι αγοραστές για το ισπανικό δημόσιο χρέος πέραν της εγχώριας επενδυτικής βάσης που αποτελείται από τις ισπανικές τράπεζες.

Το ερώτημα περί το αν η Ισπανία μπορεί να αποφύγει μια δεύτερη διάσωση είναι υψίστης σημασίας για το μέλλον της Ευρωζώνης που εισέρχεται σε ένα δύσκολο καλοκαίρι. Οι ελληνικές εκλογές της Κυριακής μπορεί να βάλουν την Ελλάδα στο δρόμο της εξόδου από τη νομισματική ένωση. Την ίδια στιγμή η Ιταλία έχει φτάσει στα όρια της καθώς η κυβέρνηση Μόντι βρίσκεται υπό τα διασταυρούμενα πυρά επιχειρηματιών, πολιτικών αντιπάλων και μέσων μαζικής ενημέρωσης και δυσκολεύεται να αναχρηματοδοτήσει το τεράστιο ιταλικό χρέος. Κατά συνέπεια, εν μέσω της ελληνικής και της ιταλικής απειλής για το ευρώ, μια δεύτερη – κι αυτή τη φορά πλήρης, με ένα τυπικό δηλαδή πρόγραμμα – διάσωση της Ισπανίας θα μπορούσε να αποβεί το γεγονός που θα φέρει την τελική καταστροφή.

Η οικονομία της Ισπανίας είναι η τέταρτη σε μέγεθος στην Ευρωζώνη – μεγαλύτερη από της Ελλάδας, της Πορτογαλίας και της Ιρλανδίας συνολικά. Έτσι σε περίπτωση που η Ισπανία αποκλειστεί πλήρως από τις αγορές, τα απαιτούμενα κονδύλια για τη διάσωση της είναι δυσθεώρητα και συνεπάγονται ισχυρές πιέσεις για τα οχήματα διάσωσης της Ευρωζώνης.

Η ευρωπαϊκή βοήθεια για τις ισπανικές τράπεζες σημαίνει πως η Ισπανία δεν έχει πια ανάγκη να εκδώσει νέα ομόλογα εδώ και τώρα για να χρηματοδοτήσει τη διάσωση των τραπεζών της. Όμως δεν αλλάζει τα βασικά δεδομένα: το ότι δηλαδή η ισπανική οικονομία βρίσκεται σε ύφεση και πως οι ξένοι επενδυτές άρχισαν να ξεπουλάνε τα ισπανικά ομόλογα από τις αρχές του έτους. Υπό αυτές τις συνθήκες θα καταφέρει η Μαδρίτη να χρηματοδοτήσει το φετινό σημαντικό δημόσιο έλλειμμα της που επισήμως προβλέπεται στο 5.3% του ΑΕΠ αλλά θα είναι μεγαλύτερο;

Τους πρώτους μήνες του 2012 την αγορά ομολόγων τη στήριζαν ισπανικές τράπεζες, όμως πλέον κάνουν κι αυτές πίσω. Η Ισπανία έπρεπε να αντλήσει φέτος από τις κεφαλαιαγορές 86 δις ευρώ προκειμένου να καλύψει το έλλειμμά της και να αναχρηματοδοτήσει χρέος που ωρίμαζε. Μέχρι στιγμής έχει αντλήσει τα 50 δις ευρώ, άρα της μείνουν άλλα 36 δις. Η προσφυγή στους εταίρους της στην Ευρωζώνη για βοήθεια σχετικά με τις τράπεζες της σημαίνει ότι η Ισπανία στην πραγματικότητα παραδέχεται ότι δυσκολεύεται να βρει χρήματα.

Αν κρίνουμε από τις εξελίξεις στις κρίσεις των ‘μικρών’ της ευρωπαϊκής περιφέρειας, τόνιζαν χτες πηγές του Λονδίνου, θα πρέπει να αναγνωρίσουμε ότι η Ισπανία είναι πολύ πιθανό μέσα στους επόμενους μήνες να χάσει ολοκληρωτικά την πρόσβαση στις αγορές ομολόγων. Αυτό έγινε με όλες τις χώρες που αντιμετώπισαν πρόβλημα και άρχισαν να χρηματοδοτούνται από τον ευρωπαϊκό μηχανισμό. Με τους ξένους επενδυτές να έχουν εγκαταλείψει ολοκληρωτικά την ισπανική αγορά ομολόγων, αυτό που είχαμε μέχρι στιγμής ήταν τις ισπανικές τράπεζες – και μάλιστα όχι τις ισχυρότερες – να στηρίζουν το ισπανικό δημόσιο που κι αυτό υποχρεώθηκε εν τέλει να ζητήσει βοήθεια για την Ευρώπη για να στηρίξει με τη σειρά του τις τράπεζες του. Πρόκειται για τον χαρακτηριστικό αυτό δεσμό μεταξύ του δημοσίου και των εγχώριων τραπεζών που κάνει τη ζημιά για άλλη μια φορά στην Ισπανία, όπως την έκανε στην Ιρλανδία και στην Ελλάδα.

Η διάσωση από τη μια μεριά βοηθά την Ισπανία γιατί της εξασφαλίζει άμεσα κεφάλαια με χαμηλό κόστος που διαφορετικά θα έπρεπε να τα εξασφαλίσει ακριβά από τις αγορές – αν κιόλας έβρισκε αγοραστές για τα ομόλογα της. Από την άλλη όμως την παγιδεύει, διότι το κόστος της διάσωσης των ισπανικών τραπεζών περνά στο ισπανικό δημόσιο το οποίο θα πρέπει να εξυπηρετήσει και να αποπληρώσει τα ευρωπαϊκά δάνεια. Και την παγιδεύει διπλά, γιατί οι παράμετροι του ευρωπαϊκού δανείου θα δυσκολέψουν την προσπάθεια της Ισπανίας να αντλήσει νέα κεφάλαια. Σύμφωνα με τις μέχρι στιγμής πληροφορίες, η χρηματοδότηση της Ισπανίας θα γίνει από τον Ευρωπαϊκό Μηχανισμό Σταθερότητας, το νέο μηχανισμό διάσωσης της Ευρωζώνης που έχει προνομιακό καθεστώς έναντι των υπολοίπων πιστωτών. Αυτό σημαίνει πως σε περίπτωση που η Ισπανία κηρύξει χρεοστάσιο το δάνειο του μηχανισμού θα αποπληρωθεί πριν το ομολογιακό χρέος των άλλων πιστωτών.

Για να αποφύγει μια δεύτερη διάσωση η Ισπανία θα πρέπει να πείσει τον κόσμο ότι έθεσε υπό έλεγχο τα προβλήματα των τραπεζών της. Και αυτό δεν θα είναι εύκολο. Γιατί η Μαδρίτη δεν έχει μόνο πρόβλημα τραπεζών. Έχει επίσης πρόβλημα ύφεσης και ανεργίας, που φτάνει το 25%. Ένα τρίτο σοβαρό ζήτημα είναι η διοικητική δομή της χώρας και η αδυναμία της κεντρικής κυβέρνησης του Μαριάνο Ραχόι να θέσει υπό έλεγχο τα δημόσια οικονομικά των αυτόνομων περιφερειών. Όλα αυτά συγκροτούν μια πολύ δύσκολη στο χειρισμό της κατάσταση, η οποία με φόντο τη συνεχιζόμενη βύθιση των τιμών των ακινήτων μπορεί να αυξήσει τις ζημιές του τραπεζικού συστήματος σε βαθμό μεγαλύτερο του προβλεπομένου και να στείλει τη χώρα σε νέα δανειοδοτικά προγράμματα.

Πηγή: banknews.gr