To φιάσκο της Bankia φέρνει στο προσκήνιο μαθήματα από το παρελθόν

Κανείς δεν ξέρει πώς η Ισπανία θα σώσει τελικά την Bankia, τον προβληματικό τραπεζικό όμιλο, από τη μαύρη τρύπα των € 19 δις. Αλλά, για πρώτη φορά στην κρίση που έχει ξεσπάσει από το 2007, ο καθένας μας μπορεί να κατανοήσει πώς φτάσαμε ως εδώ.

Παρά το τεράστιο μέγεθος του προβλήματος της Ισπανίας, η κρίση αυτή είναι μια ευχάριστη αλλαγή. Δεν περιλαμβάνει τεράστιες καταθέσεις, εξασφαλισμένες δανειακές υποχρεώσεις, ή δομημένα επενδυτικά προϊόντα – ή μια τράπεζα επενδύσεων.

Η Bankia και τα προβλήματα των άλλων ταμιευτήριων (Cajas) της Ισπανίας, είναι μια επανάληψη της κρίσης των ταμιευτήριων των ΗΠΑ πριν από 25 χρόνια και η οποία κόστισε 100 δισεκατομμύρια δολάρια. «Δάνεια κατοικίας έγιναν της μόδας, η νέα τραπεζική ιδέα της εποχής» δηλώνει ο William Seidman, ο οποίος ως επικεφαλής της Ομοσπονδιακής Υπηρεσίας Διασφάλισης Καταθέσεων κλήθηκε να αντιμετωπίσει την τότε κρίση.

Σας θυμίζει κάτι;

Θα έπρεπε γιατί δεν έχει περάσει πολύς καιρός από τότε και επρόκειτο για ένα παρόμοιο μίγμα υπέρ-έκθεσης, μιας φούσκας των ακινήτων, πλημμελούς εποπτείας και αλαζονείας. Ήταν τόσο οικεία η κατάσταση και μπορούσε να αποφευχθεί – δεν υπήρχε το περίπλοκο περιτύλιγμα της οικονομικής αλχημείας και δεν εξελίχθηκε εντός ενός ορόφου μιας ασφαλιστικής εταιρείας.

Δεν υπάρχει καμία ανάγκη να αναζητήσει κανείς νέα διδάγματα από αυτή τη φάση της οικονομικής κρίσης, επειδή τα διδάγματα του παρελθόντος ταιριάζουν απόλυτα, όπως, μην δανείζεις υπερβολικά σε εργολάβους που θα δεχτούν κάθε δάνειο που τους προσφέρεται.

Ρυθμιστικές αρχές και κυβερνήσεις έχουν επικεντρωθεί κυρίως στις δυσάρεστα καινοτόμες πτυχές της κρίσης του 2008 – πως τα παράγωγα και η απορρύθμιση επέτρεψαν στα επισφαλή δάνεια να διασχίσουν τη διαχωριστική γραμμή μεταξύ εμπορικού και επενδυτικού  τραπεζικού κλάδου και πώς εταιρείες όπως η Morgan Stanley και η Goldman Sachs έγιναν πολύ μεγάλες για να καταρρεύσουν.

Ο αποκρουστικός τρόπος με τον οποίο οι φορολογούμενοι βρέθηκαν ξαφνικά υπόλογοι για την κατάρρευση τέτοιων οργανισμών υψηλού κινδύνου των οποίων  οι εργαζόμενοι άμοιβαν τον εαυτό τους πλουσιοπάροχα οδήγησε στο Κόμμα του Τσαγιού (Tea Party) και στο κίνημα Occupy Wall Street.

Η ανάμειξη εμπορικών και επενδυτικών  τραπεζικών κλάδων σε ιδρύματα, όπως η JPMorgan Chase και η UBS είναι εξίσου προβληματική. Πολύπλοκες συναλλαγές της JPMorgan σε πιστωτικά παράγωγα στο Λονδίνο, που οδήγησαν σε ζημιές 2 δισ. δολαρίων, έχουν υπονομεύσει την αξιοπιστία της στην διαμάχη κατά του κανόνα Volcker που θέτει φραγμούς στις χρηματιστηριακές συναλλαγές των εταιριών αυτών με εταιρικά κεφάλαια με σκοπό το ίδιον όφελος (proprietary trading).

.

Ωστόσο, η ισπανική κρίση, μετά από εκείνη στην Ιρλανδία, είναι μια χρήσιμη υπενθύμιση ότι ο εμπορικός τραπεζικός κλάδος δεν ήταν ποτέ χαμηλού κινδύνου. Ιστορικά μπορεί να οδηγήσει σε απώλειες δισεκατομμυρίων όπως οι επενδυτικές τράπεζες και οι χρηματιστηριακές συναλλαγές.

Το γεγονός ότι επαναλαμβάνεται, όμως, δεν την καθιστά αναπόφευκτη. Μικρές παρεμβάσεις μπορούν να επιφέρουν σημαντικές αλλαγές, και έτσι θα γινόταν αν τραπεζίτες και εποπτικές αρχές στην Ισπανία και την Ιρλανδία είχαν δείξει μεγαλύτερη επαγρύπνιση.

Το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο, το οποίο κλήθηκε να διασώσει την Ιρλανδία, ήταν αισιόδοξο όταν επιθεώρησε και τις δύο χώρες το 2006. Προειδοποίησε για αύξηση των πιστώσεων, αλλά διαπίστωσε ότι οι τράπεζες της Ισπανίας ήταν «άκρως ανταγωνιστικές, με επαρκή κεφαλαιοποίηση και κερδοφόρες … θα είναι σε θέση να απορροφήσουν τις ζημίες από πιθανούς μεγάλους κλυδωνισμούς, χωρίς περαιτέρω συστημικά προβλήματα.»

Η πεποίθηση ότι τα πράγματα δεν μπορούν να πάνε πολύ στραβά είναι συνήθης σε περιόδους υπέρμετρης ανάπτυξης και αύξησης των πιστώσεων. «Εδώ πρόκειται για μια προφανή φούσκα των ακινήτων, σε συνδυασμό με εξαιρετικές συγκεντρώσεις δανεισμού», έγραφαν ο Klaus Regling και ο Max Watson το 2010 στην έκθεσή τους για την κρίση της Ιρλανδίας. Οποιαδήποτε ανάλυση από τις εποπτικές αρχές «θα έπρεπε να είχε κρούσει δυνατά τον κώδωνα του κινδύνου».

Η Τράπεζα της Ισπανίας δεν θεωρείται  ιδιαίτερα χαλαρή ως ρυθμιστική αρχή – οι Regling και Watson μάλιστα επαινούν την άρνησή της να αφήσει τις ισπανικές τράπεζες να θεσπίσουν λογιστικά τεχνάσματα για να μείνουν τα ποσά των δανείων εκτός ισολογισμών. Τα βιβλία της Bankia όμως είναι σε κακή κατάσταση, και το πρόβλημα φαίνεται καθαρά.

Ωστόσο, η Τράπεζα της Ισπανίας, όπως και οι άλλες ρυθμιστικές αρχές, δεν απέτρεψε τη φούσκα στις αρχές του 2000 από το να πάρει ανεξέλεγκτες διαστάσεις. Οι περισσότερες ρυθμιστικές αρχές ασπάστηκαν τις απόψεις του Άλαν Γκρίνσπαν, πρώην πρόεδρου της Federal Reserve, ότι θα μπορούσαν να προειδοποιούν για τους κινδύνους, αλλά δεν θα πρέπει να παρεμβαίνουν.

Στο μέλλον πρέπει να δράσουν όπως οι ρυθμιστικές αρχές της Ασίας, οι οποίες δεν έχουν ενδοιασμούς στο να περιορίζουν δανειοδοτικούς οργανισμούς. Η Νομισματική Αρχή του Χονγκ Κονγκ, για παράδειγμα, προσαρμόζει τις αναλογίες δανείου-αξίας υπό τις οποίες οι τοπικές τράπεζες μπορούν να χορηγούν ενυπόθηκα δάνεια αποφεύγοντας έτσι τις φούσκες ακινήτων.

Η Bankia καθιστά σαφές ότι οι τράπεζες που ανταγωνίζονται εν μέσω αύξησης των τιμών των ακινήτων δεν είναι σε θέση για αυτοσυγκράτηση. Θα συμβεί ξανά, εκτός εάν το πήραν το μάθημα τους.

Πηγή: banknews.gr